W dniu 11.09.2025 r. Radna Agnieszka Grzelak złożyła interpelacje do Urzędu Miasta i Gminy Lutomiersk w sprawie wprowadzenia programu inicjatywy lokalnej (LINK do treści). Na czym taki program miałby polegać i czemu miałby być wprowadzony?
Inicjatywa lokalna jest uregulowana przez ustawę o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (szczególnie w rozdziale 2a). To realizacja zadania publicznego przez jednostkę samorządu terytorialnego wspólnie z mieszkańcami. Mieszkańcy zainteresowani realizacją jakiegoś projektu (np. budowy placu zabaw, remontu chodnika, organizacji wydarzenia kulturalnego) muszą złożyć wniosek o zrealizowanie inicjatywy lokalnej do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. We wniosku należy opisać zadanie, cel, a także wskazać swój wkład. Wkład własny, to może być:
-
praca społeczna: np. własnoręczne wykonanie prac budowlanych lub porządkowych,
-
świadczenia pieniężne: np. zbiórka funduszy na materiały,
-
świadczenia rzeczowe: np. dostarczenie materiałów budowlanych, sprzętu, czy udostępnienie terenu.
Jednostka samorządu terytorialnego może sfinansować realizację zadania lub zapewnić wsparcie merytoryczne i organizacyjne.
Po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku, samorząd podpisuje z mieszkańcami umowę o realizację inicjatywy lokalnej. Gmina może wyznaczyć osobę odpowiedzialną za koordynację projektu. Po zakończeniu prac, obie strony rozliczają się z wniesionego wkładu i wykonanych działań.
Celem tej regulacji jest uproszczenie procedur i przeniesienie części odpowiedzialności za rozwój lokalny na samych obywateli, a jednocześnie zapewnienie im wsparcia ze strony władz publicznych.
Aby urząd mógł skutecznie wdrożyć program inicjatywy lokalnej, musi podjąć szereg działań, zarówno na poziomie formalnym, jak i praktycznym. Są to kroki do podjęcia takie, jak:
-
przyjęcie uchwały Rady Miejskiej określającej tryb i szczegółowe kryteria oceny wniosków o realizację zadania w ramach inicjatywy lokalnej, szczególnie:
-
zakres zadań publicznych, które mogą być realizowane w tej formie,
-
kryteria oceny wniosków (np. stopień wkładu pracy społecznej, korzyści dla społeczności lokalnej, trwałość projektu, liczba mieszkańców popierających wniosek),
-
terminy i sposób składania wniosków,
-
wzór wniosku oraz innych niezbędnych dokumentów.
-
- zarządzenie wykonawcze Burmistrza, które doprecyzuje procedury wewnętrzne urzędu, np. wyznaczy komórkę organizacyjną odpowiedzialną koordynacje programu oraz obsługę wniosków, wskaże osoby do kontaktu i ustali harmonogramy rozpatrywania wniosków.
Czy warto takie procedury wdrożyć?
Wdrożenie inicjatywy lokalnej może pomóc zaktywizować lokalną społeczność. Daje większe możliwości do działania i efektywniejsze współpracy urzędu gminy z osobami zaangażowanymi społecznie, posiadającymi ciekawe pomysły do realizacji w naszym otoczeniu i przede wszystkim - chęci do działania. To szansa na zwiększenie wpływu każdego z nas na rozwój otoczenia oraz na realizację projektów, które inaczej mogłyby zostać pominięte w planach samorządu z różnych przyczyn. Funkcjonowanie programu może wspierać budowanie poczucia wspólnej odpowiedzialności za lokalną społeczność oraz prowadzić do bardziej efektywnego wykorzystania dostępnych zasobów.